BaÅŸlık aslıana bakarsanız Borsanın Altın Kuralları olacaktır. GeliÅŸmiÅŸ ülkelerin bir numaralı yatırım merkezi olan sermeye piyasaları ülkemizde henüz yeni yeni geliÅŸiyor. Bu geliÅŸme dolayısıyla küçük yatırımcıların zarar görmemesi için bir takım kuralları iyi bilmesi gerekmektedir. Özellikle kısa vadede kazanmak için spekülatif hareketlere katılmanız her ne kadar kolay kazanç gibi gözüksede bu konuda ABD’de yapılan araÅŸtırmalara göre sadece %25′i kazançlı çıkmaktadır. Dolayısıyla borsada kaybetmemek için aÅŸağıda sıralanmış olan maddelere çalışmanızda her zaman fayda vardır.

Borsanın Altın Kuralları

• Riskinizi önceden sınırlayın. Spekülasyona ayıracağınız parayı kaybedebileceÄŸinizi önceden kabullenin. BaÅŸka bir amaç için biriktirilen paralarla yapılan spekülasyonlarda, alınan kararların saÄŸlıklı olmadığı gözleniyor. BaÅŸarılı alım/satım kararları için zihnin bağımsız olması gerekir. Kararların, kaybetme korkusu altında verilmesi hatalı sonuçlar doÄŸurabilir.
• Kendi kendinizi tanıyın. Spekülatif hareketlerde duygulara hakim olmak gerekir. EÄŸer girdiÄŸiniz bir pozisyon gece uykularınızı kaçırıyorsa, o pozisyonu mutlaka kapatmalısınız. Borsalarda olaylar çok çabuk geliÅŸtiÄŸi için, pozisyon almış kiÅŸiler günlük olayların etkisinde kalmamalıdır.
• Küçük baÅŸlayın. Borsada tecrübeniz yoksa, ilk alışlarınızı küçük miktarlarda ve fazla hareketli olmayan hisselerde yapın. Bu iÅŸe ilk defa baÅŸlıyorsanız, hareketli hisselere girmeden önce, alım/satımdaki zamanlamanın önemini kavrayın.
• Ara verin. Her gün yapılan alım satımlar, kiÅŸinin karar verme yeteneÄŸini köreltebilir. BaÅŸarılı spekülatörler, hatalı kararlarının artmaya baÅŸladığını hissettiklerinde, borsayı unutup tatile giderler.
• Seans içinde karar vermeyin. Kararlarınızı etkilenmeyeceÄŸiniz bir ortamda verin. Seans anında, görüşlerinize ters düşen hareketlerin planlarınızı etkilemesine izin vermeyin. Daha önce düşünmediÄŸiniz yeni fikirler oluÅŸturmayın. Ä°yice incelemeden yapılan hareketlerin genellikle zararla sonuçlandığı gözlenir.
• ÇoÄŸunluÄŸa uymayın. Yapılan istatistikler, çoÄŸunluÄŸun her zaman yanlış düşündüğünü göstermiÅŸtir. Herkesin bildiÄŸi fikirlerden, haberlerden kaçının. Bazı istatistik büroları, bankalar ve aracı kurumları arayarak borsa hakkında görüşlerini düzenli olarak sorar. Bu görüşler iyimserlik yüzdesi olarak her hafta yayınlanır. % 85′in borsayı çok iyi görmesi, düşüş belirtisi olarak kabul edilir. Ä°yimserliÄŸin % 25′in altına düşmesi ise, yükseliÅŸ belirtisidir.
• Kendi fikrinizle, baÅŸkalarının fikrini birbirinden ayırın. Kendi kararlarınızı verdikten sonra, baÅŸkalarının sizi etkilemesine müsaade etmeyin. Dış görüşlerden etkilenirseniz, sürekli karar deÄŸiÅŸtirmek zorunda kalabilirsiniz. Çevrenizde her zaman sizi ikna edecek mantıklı sebepler olabilir. Kararınızı deÄŸiÅŸtirirseniz, daha sonra ilk kararınızın daha doÄŸru olduÄŸunu göreceksiniz.
• Emin olmadığınız zamanlarda iÅŸlem yapmayın. Kendinizi her gün alım/satım yapmak zorunda hissetmeyin. BaÅŸarılı sonuca ulaÅŸabilmek için disiplinli olmanız ve sabırla iyi fırsatları beklemeniz gerekir. Bir pozisyona girmiÅŸseniz sonucunu bekleyin. Şüpheleriniz varsa, pozisyonunuzu kapatıp kenara çekilin.
• Serbest fiyatlı emir vermeyin. Kısa vadeli alım satım yapan spekülatörlerin serbest fiyatlardan kaçınması gerekir. Limitli fiyat emirleri kullanmak daha doÄŸrudur. Ä°nandığınız hissede bir kaç basamak ucuz alma hesabı yapmayın.
• AÅŸağı doÄŸru ortalama yapmayın. Önceden aldığınız bir hisse ucuzlayınca ek alımlar yaparak maliyetlerinizi düşürmeye çalışmayın. AÅŸağı giden fiyatlarda hiç bir zaman ortalama yapılmaz. Eldekilerin satışı daha doÄŸrudur. Yükselen fiyatlarda ek alım yapılması mümkündür. Bunun da piramit gibi kademeli olması gerekir.
• Yüksek miktarlardaki alımı tek fiyattan yapmayın. Büyük portföyler için yapılan alımı, bir kaç güne ve deÄŸiÅŸik fiyatlara yayın. Ä°lk alım yapıldıktan sonra hareketin doÄŸru olup olmadığını gözleyin. Pazarın yönünde aksi bir deÄŸiÅŸiklik yoksa alıma devam edin.
• Kaybeden bir pozisyona hiç bir zaman ek alım yapmayın. Kendinize ve aldığınız hisseye ne kadar güvenirseniz güvenin, eÄŸer zarar ediyorsanız ek alım yapmayın. Aldığınız hissenin düşüyor olması, sizin piyasanın yönüne uyum saÄŸlayamadığınızı gösterebilir. Maliyet düşürme çabası pozisyonu daha da kötüleÅŸtirir.
• Zararı kesin. Piyasa sizin düşüncenize ters hareket ediyorsa, hata ettiÄŸinizi kabul edin. Zararın neresinden dönülse kardır. Borsaya yeni girenlerin baÅŸarısız olmalarındaki en büyük etken, hata yapmış olabileceklerini kabullenmemeleridir. Piyasa istediÄŸiniz yöne dönsün diye beklemek yerine, pozisyonu zararla kapatmak disiplin ve irade gerektirir. BaÅŸarının sırrı buradadır.
• Zararı sevin. Zarardayken satış yapmak çok zordur fakat zararı sevmeyi öğrenmelisiniz. Çünkü zarar, karın kardeÅŸidir. Onurunuzu zedelemeden zarar etmeyi kabullenirseniz, zararınız sınırlanacak ve baÅŸarınız artacaktır.
• Beklenenin tersini yapın. Piyasada beklenen bir olayın, beklenen reaksiyonu görmemesi al/sat sinyalidir. Beklenen olumlu bir haberin açıklanmasından sonra fiyatlar hala yükselemiyorsa, düşüş olacaktır. Olumsuz olay ve haberler piyasayı aÅŸağı doÄŸru etkilemiyorsa, yükseliÅŸ olacaktır.
• Tepe ve dip noktalardan kaçının. Alçalan trendde fiyatın her yukarı çıkışı, trendin o seviyeden deÄŸiÅŸeceÄŸini göstermez. Her dönüş noktasında, burası en düşük yerdi diye alım yapmak size çok pahalı bir ders olabilir. Tepe ve dip noktaların kendilerini ispat etmelerini beklemek daha az zararlıdır. En tepede satmak, en dipte almak çabasında olmayın.
• Söylentiyi alın, gerçeÄŸi satın. EÄŸer bir hisse senedi için olumlu söylentiler yayılmaya baÅŸlıyorsa alın. Söylentilerin kesinleÅŸtiÄŸi anlaşılınca satın. Söylentiler ilk duyulduÄŸunda hisseye talebi arttırır. Dedikodular resmiyet kazandığında fiyat zaten yükselmiÅŸtir. Satış yapın. Satış yaparak mutlaka karı realize edin.
• Çok kısa vadede oluÅŸan karı alıp, hisseden uzaklaşın. Bazen satın aldığınız hisse, birden hiç beklemediÄŸiniz kadar hızlı yükselmeye baÅŸlar. YükseliÅŸin hep aynı tempoda devam edeceÄŸini sakın düşünmeyin. Satış yaparak mutlaka karı realize etmelisiniz.
• Küçük hesaplar yapmayın. SeçtiÄŸiniz hissenin yükseleceÄŸine gerçekten inanıyorsanız, ucuz almaya çalışmayın. Piyasa fiyatının 100 lira altında almaya çalışırken, hisseyi kaçırabilirsiniz. Birkaç kademe ucuz almaya çalışmak bazen çok önemli fırsatların kaçmasına sebep olur. Kararlı olun. Karar verdiÄŸiniz zaman beklemeyin, uygulayın.
• İçinde bulunduÄŸunuz trendleri izleyin. Fiyat trendi en iyi dosttur. Bir hissenin uzun vadeli trendi, orta vadeli trendi ve kısa vadeli trendi hakkında bilginiz olmalıdır. Bazen biri yukarı diÄŸeri aÅŸağı doÄŸru olabilir. Hangi zaman diliminde spekülasyon yapmak istediÄŸinizi tayin etmelisiniz.
• Trend dönüşlerini kollayın. Bazı spekülatörler, alım/satım kararlarını oluÅŸtururken, dikkatlerini bu noktaya toplarlar. Fiyatın trend çizgisi dışına çıkması ve orada kendini ispat etmesi çoÄŸunlukla trend dönüşünü ortaya koyar. Yükselen çizginin aÅŸağı doÄŸru geçilmesi sat, alçalan çizginin yukarı doÄŸru geçilmesi al sinyali sayılır.
• Fiyat hareketleri ile birlikte iÅŸlem miktarlarını da izleyin. Fiyat ile iÅŸlem miktarının birlikte artması alış sinyalidir. YükseliÅŸin devam edeceÄŸini gösterir. Fiyat azalırken, iÅŸlem miktarının artış göstermesi satış iÅŸaretidir. Kararsız fiyat hareketlerinde iÅŸlem artıyorsa, fiyatın yönü belli olana kadar bekleyin.
• Pazarın deÄŸiÅŸen momentumuna bakın. EÄŸer borsa her gün yükseliyor fakat yükseliÅŸ her gün daha azalıyorsa, bu piyasanın aÅŸağı döneceÄŸini gösterir. Momentum zayıflamaktadır. Borsa günlerdir düşüyor fakat düşüş hızı gittikçe azalıyorsa, yön deÄŸiÅŸtirme zamanı yaklaÅŸmaktadır. Piyasanın momentumu artmaktadır.
• Kuvvetli hareketlerin ardından düzeltme geleceÄŸini unutmayın. Bir hisse kısa zamanda çok hızlı yükselmiÅŸse, alım için gerilemesi beklenmelidir. Bazen bu gerileme toplam yükseliÅŸin % 60′ına varabilir. Hızlı bir düşüşte satış kararı alındıysa, düzeltme yaparak fiyatın biraz yükselmesi beklenir.
• Alım/satım kararlarınızı o günkü fiyata dayandırmayın. Fiyat çok düştü, artık düşmez veya çok yükseldi artık yükselmez sanmayın. Fiyatların alt ve üstüne kendiniz sınır koymayın. Çünkü fiyatlar sınır tanımaz. Birkaç senede hiç ummadığınız kadar yükselebilir veya alçalabilir.
• Her ÅŸeyden önemlisi borsaya yatırımcı zihniyeti ile bakmalısınız, Kısa zamanda çok büyük karlar bekleyen her ÅŸeyini kaybedebilir.
• Bir baÅŸka önemli konu ise hissenin bilanço yapısı olumlu ise ticari karlılığı yükseliÅŸ trendine girmiÅŸse hissede zararlı olsanız dahi zararına hisse satışı sizlerin kaybınıza neden olacaktır.